7
Meritum 2 ( 81 ) 2026 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
SZKOŁA W CZASIE WIELKIEGO RESETU OD MEGATRENDÓW DO NOWEJ ANTROPOLOGII EDUKACJI I MODELU IALE
SUWERENNOŚĆ ETYCZNA
Organizacja pracy w klasie
Zadania typu „człowiek + maszyna”, w których oceniany jest proces dialogu z technologią: jakość promptów, trafność korekt, refleksja nad ogranicze- niami algorytmu, a nie wyłącznie produkt końcowy.
Granice delegowania decyzji
Sens filaru
Suwerenność etyczna chroni autonomię człowieka w świecie algorytmicznych rekomendacji. Jej istotą jest świadome decydowanie, kiedy korzystać z po- mocy maszyny, a kiedy ją ograniczyć.
Rola nauczyciela
Projektant wyzwań poznawczych, który stawia ucz- nia w sytuacjach wymagających wyjścia poza sche- matyczne odpowiedzi algorytmu i podjęcia decyzji o znaczeniu.
Praktyka edukacyjna
Uczeń uczy się rozpoznawać uprzedzenia algoryt- miczne, analizować źródła i kwestionować „obiek- tywność” technologii. Etyka nie jest teorią, lecz praktyką decyzji.
ODPORNOŚĆ RELACYJNA
Budowanie „wspólnoty sensu”
Sens filaru
Organizacja pracy w klasie
Odporność relacyjna chroni ucznia przed izolacją i fragmentaryzacją tożsamości w świecie cyfrowych baniek. Zakłada, że relacje międzyludzkie są warun- kiem uczenia się, a nie dodatkiem do niego.
Warsztaty z analizy biasów, tworzenie klasowych kodeksów korzystania z AI, zadania z „zakazem de- legowania” określonych etapów pracy na maszynę – po to, by chronić sens uczenia się.
Praktyka edukacyjna
Rola nauczyciela
Uczenie się jako proces wspólnotowy: rozmowa, współpraca, konfrontowanie perspektyw. Techno- logia nie zastępuje relacji, lecz może je wspierać lub osłabiać — i to napięcie staje się przedmiotem refleksji.
Przewodnik etyczny, który nie daje gotowych od- powiedzi, lecz stawia pytania o granice odpowie- dzialności, autonomii i integralności poznawczej.
ARCHITEKTURA WIEDZY
Organizacja pracy w klasie
Mapowanie zależności i struktur sensu
Sens filaru
Kręgi dyskusyjne, praca zespołowa nad problemami społecznymi, projekty wymagające negocjowania znaczeń i wspólnego podejmowania decyzji. Ekrany są obecne, ale nie dominują spotkania.
Architektura wiedzy chroni ucznia przed utonięciem w nadmiarze informacji. Jej celem jest budowanie struktur sensu, a nie gromadzenie faktów.
Rola nauczyciela
Praktyka edukacyjna
Mentor i opiekun relacji, dbający o bezpieczeństwo psychiczne, klimat zaufania i możliwość auten- tycznego „bycia razem” w świecie permanentnego połączenia.
Uczeń tworzy mapy pojęć, modele zależności i nar- racje łączące różne obszary wiedzy. AI pełni rolę dostawcy danych i kontrapunktu, ale nie architekta sensu.
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker