10
Meritum 1 ( 80 ) 2026 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
ARTUR MALCZEWSKI
one sugerować powolne narastanie problemu gier hazardowych, co wymagałoby zintensyfikowania działań profilaktycznych.
(European Drug Prevention Quality Standards) 3 oraz podręcznika Europejskiego Programu Profilaktyki (EUPC) 4 . W podejmowaniu działań profilaktycznych warto pamiętać, że mają one na celu wzmocnienie czynników chroniących oraz ograniczenie czynni- ków ryzyka. Czynniki ryzyka dotyczą zachowania lub funkcjonowania psychospołecznego (w tym mieszczą się postawy, przekonania i osobowość). Kojarzone są one ze zwiększonym ryzykiem uży- wania substancji psychoaktywnych. Należą do nich czynniki kontekstowe, indywidualne i interpersonal- ne. Czynniki ryzyka to uwarunkowania zwiększa- jące prawdopodobieństwo wystąpienia zachowań problemowych lub uzależnień, natomiast czynniki chroniące to zasoby i oddziaływania, które zmniej- szają to ryzyko oraz zapobiegają rozwojowi tych zjawisk. Czynniki chroniące dotyczą działań, które
CO DZIAŁA, A CO NIE DZIAŁA W PROFILAKTYCE?
Zastanawiając się, w jaki sposób odpowiedzieć na wyzwania związane z zachowaniami uzależnia- jącymi lub mogącymi prowadzić do uzależnienia, warto skorzystać z istniejących rozwiązań oraz źródeł wiedzy. Od 2010 roku funkcjonuje w Pol- sce baza profilaktycznych programów rekomen- dowanych, prowadzona obecnie przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. Moż- na również korzystać z Europejskich Standardów Jakości w Profilaktyce Uzależnień od Narkotyków
W pływy na poziomie makro
Wpływy na poziomie mikro
Cechy osobowe
Główne efekty
Wpływ rodziny - brak zaangażowania i nadzoru - surowe, wykorzystujące lub zaniedbujące metody wychowawcze - negatywne wzorce - zaniedbanie fizyczne - stresujące, chaotyczne środowisko - używanie substancji psychoaktywnych przez rodziców Wpływ szkoły - wczesna edukacja na niskim poziomie - negatywny klimat w szkole - wysoka absencja w szkole - brak edukacji zdrowotnej i programów profilaktycznych - brak zajęć pozaszkolnych Wpływ grupy rówieśniczej - aspołeczni rówieśnicy, antyspołeczne normy - eskpozycja na alkohol, tytoń, narkotyki, przemoc, przestępczość - brak nadzoru rodziców i relacji z rówieśnikami - media społecznościowe
Nadużywanie substancji psychoaktywnych i problemy pokrewne - słabe wyniki w nauce - słabe umiejętności w obszarze kompetencji społecznych - słaba samokontrola - problemy ze zdrowiem psychicznym
Skłonności uwarunkowane genetycznie
Dochód i zasoby - bieda - bezdomność, status uchodźcy - wykorzystywanie dzieci do pracy - brak dostępu do opieki zdrowotnej
Zdrowie psychiczne i cechy osobowości - poszukiwanie wrażeń - agresja - niezdolność do skupienia uwagi - problemy ze zdrowiem psychicznym - impulsywność
Środowisko społeczne - normy antyspołeczne,
→
→
→
nieskuteczne mechanizmy nieformalne kontroli społecznej - brak spójności społecznej, odłączenie, brak społecznego kapitału - konflikt/wojna - wykluczenie społeczne, nierówności, dyskryminacja Otoczenie fizyczne - ruiny, zaniedbane budynki, warunki mieszkaniowe poniżej uznanych standardów - niebezpieczne dzielnice - dostęp do alkoholu, tytoniu, narkotyków, broni - brak dostępu do odpowiedniej żywności - toksyczna ekspozycja - media
Rozwój neurologiczny - późne opanowanie
umiejętności mówienia
- deficyty poznawcze - słabe umiejętności
podejmowania decyzji i rozwiązywania problemów
Odporność na stres - deficyty w kontroli emocji i postrzegania - rozregulowane reakcje organizmu - nieumiejętne radzenie sobie w sytuacjach kryzysowych
3 Informację o Europejskich Standardach wraz z kilkoma publikacja- mi znajdą Państwo na stronie KCPU: https://kcpu.gov.pl/profilaktyka-i- -edukacja/europejskie-standardy/ 4 Podręcznik EUPC jest do pobrania pod linkiem: https://www.euda. europa.eu/system/files/media/publications/documents/11733/PL_ EUPC_Online.pdf. Szczegółowe informacje o EUPC znajdują się na stronie EUDA: https://www.euda.europa.eu/best-practice/european- -prevention-curriculum-eupc_en
Wykres 1. Wielopoziomowa struktura rozwoju problemu Źródło: Europejski Program Profilaktyczny
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker