128
Meritum 1 ( 80 ) 2026 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
DANIELA BARTOSIAK
JAK ROZPOZNAĆ FAKE NEWSY I DEEPFAKE? – WSKAZÓWKI DLA UCZNIÓW
Klasy I-III szkoły podstawowej
Co sprawdzić? Prosta wskazówka dla ucznia
Emocje
Jeśli coś bardzo straszy albo bardzo śmieszy – zapytaj dorosłego
Źródło
Czy wiesz, kto to napisał lub nagrał?
Obrazek
Czy obrazek wygląda jak bajka lub coś dziwnego?
Nagłówek
Czy tytuł krzyczy lub obiecuje cud?
Reakcja
Zanim coś pokażesz innym – zapytaj rodzica lub nauczyciela
Hasło dla ucznia: Nie wszystko, co jest w Internecie, jest prawdziwe.
Klasy VII-VIII szkoły podstawowej
Klasy IV-VI szkoły podstawowej
Na co zwrócić uwagę?
Jak to sprawdzić?
Kryterium
Pytania kontrolne
Czy to wiarygodna strona lub instytucja?
Autor
Sprawdź, kto stworzył treść
Źródło informacji
Czy informacja jest aktualna?
Data
Intencja
Po co ktoś to opublikował?
Czy tekst jest pełen emocji i ocen?
Manipulacja
Czy treść próbuje mną sterować?
Język
Czy ruch ust i mimika wyglądają naturalnie?
Deepfake
Obraz / film Czy obraz pasuje do treści?
Czy inne strony piszą to samo?
Czy znajdę potwierdzenie w 2-3 źródłach?
Inne źródła
Potwierdzenie
Zasada krytyczna: Nie udostępniaj, jeśli nie jesteś pewien.
Zasada: Zatrzymaj się – pomyśl – sprawdź.
Szkoły ponadpodstawowe
Obszar analizy
Wskazówki praktyczne
Autor i instytucja
Sprawdź kompetencje autora
Źródła pierwotne Dotrzyj do oryginalnych danych
Kontekst
Czy informacja nie została wyrwana z kontekstu?
Deepfake i AI
Zwróć uwagę na szczegóły obrazu i dźwięku
Odpowiedzialność Zastanów się nad skutkami udostępniania
Zasada dojrzałości cyfrowej: Odpowiedzialność za informację jest także po stronie odbiorcy.
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker