23
Meritum 1 ( 80 ) 2026 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
UZALEŻNIENIE OD JEDZENIA – CICHY NAŁÓG CYWILIZACJI XXI WIEKU
Tabela 3. Psychologiczne czynniki ryzyka uzależnienia od jedzenia oraz ich konsekwencje Źródło: Opracowanie własne z wykorzystaniem narzędzia ChatGPT
Potencjalne konsekwencje psychiczne
Potencjalne konsekwencje behawioralne
Psychologiczny czynnik ryzyka
Charakterystyka
Brak umiejętności rozpoznawania i konstruktywnego przeżywania emocji
Nasilony stres, obniżony nastrój, lęk
Kompulsywne jedzenie jako forma regulacji emocji
Trudności w regulacji emocji
Niskie poczucie własnej wartości
Negatywny obraz siebie, nadmierna samokrytyka
Wstyd, poczucie winy, depresyjność
Jedzenie kompensacyjne, izolacja społeczna
Skrajne standardy, myślenie typu „wszystko albo nic”
Frustracja, napięcie emocjonalne
Restrykcyjne diety, napady objadania się
Perfekcjonizm
Doświadczenia traumatyczne
Przemoc, zaniedbanie, chroniczny stres
Zaburzenia lękowe, objawy PTSD
Jedzenie jako strategia samouspokajania
Długotrwałe przeciążenie psychiczne
Wyczerpanie emocjonalne
Częste podjadanie, utrata kontroli
Przewlekły stres
Unikanie kontaktów społecznych, kompulsywne jedzenie
Zaburzenia obrazu ciała
Niezadowolenie z wyglądu, porównywanie się z innymi
Obniżona samoocena, wstyd
Dane zestawione w tabeli 3 wskazują, że psycho- logiczne czynniki ryzyka uzależnienia od jedzenia mają charakter wielowymiarowy i są ściśle powią- zane zarówno z funkcjonowaniem emocjonalnym, jak i zachowaniami żywieniowymi. Trudności w re- gulacji emocji, niskie poczucie własnej wartości czy doświadczenia traumatyczne sprzyjają wyko- rzystywaniu jedzenia jako strategii radzenia sobie z napięciem, co w dłuższej perspektywie prowadzi do utrwalenia kompulsywnych wzorców zachowań oraz pogorszenia dobrostanu psychicznego. LECZENIE I PROFILAKTYKA – PODEJŚCIE INTERDYSCYPLINARNE Ilustracja 6. Skutki zdrowotne i psychiczne kompulsywnego objadania się Ilustracja przedstawiająca konsekwencje długotrwałego uzależnienia od jedzenia, w tym przyrost masy ciała, choroby układu sercowo-naczyniowego, problemy żołądkowo-jelitowe oraz zaburzenia psychiczne, ta- kie jak depresja i stany lękowe. Źródło: Opracowanie własne przy użyciu narzędzi sztucznej inteligencji (AI)
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker