62
Meritum 1 ( 80 ) 2026 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
KAMILA SREBRZYŃSKA-BUKREJEWSKA
STRATEGIE WZMACNIANIA REZYLIENCJI W PROCESIE DYDAKTYCZNYM
Proces wychodzenia z uzależnienia wiąże się tak- że z koniecznością odbudowy poczucia własnej wartości, które często ulega znacznemu obniżeniu w wyniku wcześniejszych niepowodzeń, stygma- tyzacji lub negatywnych doświadczeń szkolnych. Rezyliencja w tym obszarze rozwija się poprzez do- świadczanie sukcesów – nawet niewielkich – oraz stopniowe wzmacnianie poczucia kompetencji. Szkoła może wspierać ten proces, dostosowując wymagania edukacyjne do aktualnych możliwości ucznia, doceniając wysiłek oraz oferując konstruk- tywną informację zwrotną. Istotnym elementem wzmacniającym rezylien- cję w procesie zdrowienia jest również możliwość korzystania ze wsparcia społecznego. Pozytywne relacje rówieśnicze, poczucie przynależności do grupy klasowej oraz akceptacja ze strony środowi- ska szkolnego zmniejszają ryzyko izolacji i nawro- tu zachowań uzależnieniowych. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabierają działania inte- grujące oraz przeciwdziałające stygmatyzacji ucznia. Szkoła może pełnić rolę miejsca drugiej szansy, pod warunkiem że nie ogranicza się wyłącznie do oceniania zachowań i egzekwowania norm, lecz podejmuje działania wspierające proces zmiany. Oznacza to odejście od postaw wyłącznie sank- cyjnych na rzecz podejścia opartego na zrozumie- niu mechanizmów uzależnienia oraz potrzeb roz- wojowych ucznia. Tak rozumiana szkoła staje się środowiskiem sprzyjającym odbudowie zasobów psychicznych i społecznych, które są niezbędne do trwałego powrotu do zdrowia. Podsumowując, rezyliencja w procesie wycho- dzenia z uzależnienia pełni funkcję stabilizującą i ochronną, umożliwiając uczniowi stopniowy po- wrót do adaptacyjnych form funkcjonowania. Jej wzmacnianie w środowisku szkolnym wymaga świa- domego zaangażowania nauczycieli, specjalistów oraz całej społeczności szkolnej, a także uznania, że proces zdrowienia jest długotrwały i nielinear- ny. Wsparcie oparte na relacji, jasnych granicach i wzmacnianiu poczucia własnej wartości może znacząco zwiększyć szanse ucznia na trwałą zmianę i pełniejsze uczestnictwo w życiu szkolnym.
Wzmacnianie rezyliencji uczniów powinno stano- wić integralny element codziennej praktyki szkolnej, a nie wyłącznie doraźne działanie podejmowane w sytuacjach kryzysowych. Proces dydaktyczny, rozumiany szeroko jako całość oddziaływań edu- kacyjnych i wychowawczych, stwarza liczne moż- liwości kształtowania odporności psychicznej po- przez odpowiednio dobrane metody pracy, sposób komunikacji oraz organizację środowiska uczenia się. Strategie te mogą być realizowane zarówno na poziomie pojedynczej lekcji, jak i w ramach długo- falowych działań wychowawczych.
STRATEGIE NA POZIOMIE LEKCJI
Jedną z podstawowych strategii sprzyjających roz- wojowi rezyliencji jest uczenie przez doświadczanie, które umożliwia uczniom aktywne uczestnictwo w procesie poznawczym. Doświadczeniowy cha- rakter uczenia się pozwala na konfrontację z re- alnymi problemami, podejmowanie prób i błędy oraz refleksję nad własnymi działaniami. Tego typu aktywność wzmacnia poczucie sprawstwa oraz uczy radzenia sobie z niepewnością i porażką, co ma istotne znaczenie dla odporności psychicznej. Kolejną istotną metodą jest praca projektowa, która sprzyja rozwijaniu kompetencji społecznych, planowania i odpowiedzialności. Realizacja projek- tów edukacyjnych wymaga od uczniów współpracy, rozwiązywania konfliktów oraz długoterminowego zaangażowania, co wzmacnia umiejętność radze- nia sobie z trudnościami. Projekty pozwalają także na indywidualizację zadań i uwzględnienie moc- nych stron uczniów, co pozytywnie wpływa na ich samoocenę. Ważnym elementem wzmacniania rezyliencji jest również refleksja nad błędem, rozumiana jako odejście od traktowania błędu wyłącznie w ka- tegoriach porażki. Tworzenie przestrzeni do ana- lizy niepowodzeń oraz normalizowanie ich jako
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker