85
Meritum 1 ( 80 ) 2026 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
RELACJA RODZIC-DZIECKO W DRODZE DO CELU. JAK ZAMIENIAĆ TRUDNOŚCI W ROZWÓJ. UZALEŻNIENIA BEHAWIORALNE W OKRESIE ADOLESCENCJI JAKO WYZWANIE RELACYJNE I WYCHOWAWCZE (11-17 LAT)
W przypadku uzależnień behawioralnych szcze- gólnie ważne jest uwzględnianie nawrotów oraz zmiennej motywacji. Model ma charakter cykliczny: rodzic wraca do etapów, gdy zmienia się sytuacja (np. „kryzys po za- braniu telefonu”, „powrót do treningów po kontuzji”, „spadek nastroju i częstsze korzystanie z mediów”).
KOMUNIKACJA WIELOWARSTWOWA (SCHULZ VON THUN) W ROZMOWACH O ZACHOWANIACH KOMPULSYWNYCH
Nawet dobrze sformułowany cel może pozostać nieosiągalny, jeśli rozmowa zostaje zablokowa- na przez bariery komunikacyjne. Model czterech płaszczyzn komunikatu (treść rzeczowa, ujawnianie siebie, relacja, apel) pozwala analizować, dlacze- go nastolatek słyszy krytykę nawet w neutralnych wypowiedziach. W sytuacjach napięcia szczególnie aktywne bywa „ucho relacji”: komunikat rodzica zostaje odczytany jako brak szacunku lub brak zaufania, co wywołuje opór i wycofanie. Z perspektywy wychowawczej pomocne jest przełączanie się na „ucho ujawniania siebie” i py- tanie o emocje stojące za zachowaniem (np. lęk przed oceną, przeciążenie szkolne, poczucie osamotnienia). Takie podejście nie znosi granic, ale zwiększa szansę, że rozmowa przejdzie z poziomu walki o kontrolę do wspólnego poszukiwania rozwiązań.
DZIESIĘĆ ZASAD SKUTECZNEJ KOMUNIKACJI – ADAPTACJA DO KONTEKSTU UZALEŻNIEŃ
BEHAWIORALNYCH W ADOLESCENCJI
1. Obecność: rozmowa o ekranach i wizerunku wymaga pełnej uwagi (bez telefonu w ręku rodzica).
2. Dialog: krótsze komunikaty + pytania, zamiast wykładów i moralizowania.
3. Pytania otwarte: „co ci to daje?”, „kiedy jest najtrudniej odłożyć?”, „co pomaga ci się uspokoić?”. 4. Elastyczność: podążanie za emocją, gdy w rozmowie pojawia się wstyd lub poczucie bycia ocenianym. 5. „Nie wiem”: uznanie niepewności i wspólne szukanie rozwiązań zamiast udawania pełnej kontroli.
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker