109
Meritum 2 ( 81 ) 2026 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
CZŁOWIEK. MÓZG. NARZĘDZIE. REKOMENDACJE KSIĄŻEK I PLATFORM EDUKACYJNYCH
dzieł popularnonaukowych ostatnich dwóch dekad. Dzieło przetłumaczono na 30 języków i sprzedano w milionach egzemplarzy. Harari twierdzi, że bieg rozwoju historycznego ukształtowały trzy rewolucje: poznawcza, rolnicza i naukowa. Książka przedstawia, w jaki sposób od- działywały one na człowieka i inne pokrewne mu organizmy, stara się odpowiedzieć na pytanie: dla- czego jesteśmy gatunkiem, który uczy się inaczej niż pozostałe i co z tego wynika. Centralny argument Harariego, szczególnie waż- ny dla nauczycieli, dotyczy momentu, który wydarzył się jakieś 70 tysięcy lat temu: nagłego skoku umie- jętności językowych i wyobraźni gatunku Homo sapiens. Wcześniej język służył do komunikowania faktów, np. „lew przy rzece”, „dobre jagody na wzgó- rzu”. Po rewolucji poznawczej człowiek zaczął robić coś, czego żadne inne zwierzę nie potrafi: opowia- dać o rzeczach, które nie istnieją. Zdolność do two- rzenia wspólnych fikcyjnych opowieści o bogach, narodach, prawach, pieniądzu buduje ludzką wspól- notę. Rzeczywistość wyobrażona jest czymś, w co się wspólnie wierzy i dopóki ta zbiorowa wiara się utrzymuje, dopóty wywiera realny wpływ na świat. W swojej książce Harari formułuje obserwację, którą poczyniła również Joanna Frączek-Broda w swojej książce „Miedzypokoleniowi. Jak mądrze zainwestować w zawodową współpracę między- pokoleniową” jako punkt wyjścia do rozważań o kryzysie mechanizmu uczenia się przez imitację. Przez tysiące lat transfer wiedzy między pokole- niami opierał się na imitacji: młodsze pokolenie obserwowało starsze i naśladowało jego strategie przeżycia. Harari pokazuje, że warunkiem skutecz- ności tego modelu jest stabilność środowiska. Imi- tacja ma sens tylko wtedy, gdy to, co robili rodzice i dziadkowie, będzie użyteczne dla dzieci i wnuków. W tym momencie pojawia się pęknięcie i poważna wątpliwość, którą Harari tylko sygnalizuje, ale które ma gigantyczne konsekwencje dla szkoły XXI wieku: co się dzieje z uczeniem się przez imitację, gdy śro- dowisko zmienia się tak szybko, że wiedza pokole- nia rodziców staje się przestarzała, zanim ich dzieci
Yuval Noah Harari Sapiens. Od zwierząt do bogów przeł. Justyna Hunia Wydawnictwo Literackie Kraków 2022 Kiedy nauczyciel historii otworzy książkę „Sapiens. Od zwierząt do bogów”, może odnieść wrażenie, że trzyma w rękach potężny podręcznik opisujący dzieje ludzkości od jaskini po laboratorium. Jeśli jed- nak dotrze do rozdziału drugiego i napotka tezę, że to zdolność do zbiorowego „zmyślania” postawiła gatunek Homo sapiens nad wszystkimi innymi, musi sobie zadać szereg kluczowych pytań związanych z procesem uczenia i uczenia się. Yuval Noah Harari uzyskał doktorat na Uniwer- sytecie Oksfordzkim, a obecnie pracuje na stanowi- sku profesora historii na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie. Zaczynał jako mediewista, sławę i uznanie uzyskał jako wykorzystujący wiedzę hi- storyczną antropolog i kulturoznawca. Książka „Sapiens. Od zwierząt do bogów” napisana w 2011 roku, stała się jednym z najbardziej wpływowych
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker