10
Meritum 2 ( 81 ) 2026 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
Uwolnij uczące się umysły, pytając WIOLETTA DZIARNOWSKA
WPROWADZENIE. SZTUKA MYŚLENIA W ŚWIECIE EKRANÓW Następujące w ostatnich dwóch dekadach przemia- ny społeczno-kulturowe związane z rosnącą rolą nowoczesnych technologii w niemal wszystkich aspektach funkcjonowania człowieka 1 przyniosły też rezultaty w postaci wpływu na najmłodszych beneficjentów społeczeństw. Literatura naukowa obfituje w doniesienia na temat zmian w sposo- bach percepcji, uczenia się, zachowaniach i stylach spędzania czasu „globalnych dzieci” 2 wzrastających w hybrydowym środowisku, w którym cyfrowe i realne doświadczenia splatają się w jedną całość, a przejście między byciem online a offline jest płyn- ne 3 . W związku ze stałą ekspozycją na ekranowy świat (przykładowo raport CBOS z 2019 roku wyka- zuje, że już wśród dzieci między 12 a 23 miesiącem 1 Por. I.M. Taplin, Technology, Culture and Change , Cambridge Scho- lars Pub., London 2024; J. Papińska-Kacperek [red.] Społeczeństwo in- formacyjne , PWN, Warszawa 2008. 2 Por. J. Zwiernik, Globalny dzieciak jako partner w dialogu z na- uczycielem [w:] D. Waloszek [red.] Przestrzeń i czas dialogu w edukacji , Centrum Edukacyjne Bliżej Przedszkola, Kraków 2011, s. 29-38. 3 Por. S. Madigan, B.A. McArthur, C. Anhorn, R. Eirich, D.A. Christakis, Associations Between Screen Use and Child Language Skills: A Syste- matic Review and Meta-analysis , „JAMA Pediatr.” 1;174(7), s. 665-675. doi: 10.1001/jamapediatrics.
życia jedna trzecia korzysta z urządzeń mobilnych przez średnio 44 minuty dziennie, a w grupie dzieci pomiędzy 2 a 5 rokiem życia aż dwie trzecie przez 49 minut dziennie; raport z badań Centrum Na- uki Kopernik z 2023 roku donosi, ze 96% uczniów w wieku 13-19 lat codziennie używa smartfonów, a 41% z nich także tabletów) współczesne dzieci i młodzież swój proces uspołeczniania przechodzą w znaczącej, a wielokrotnie dominującej mierze, w środowisku wirtualnym, które jest dla nich źród- łem wiedzy i probierzem jej wiarygodności 4 . Nie pozostaje to bez śladu, jeśli chodzi o nowe nawyki młodych pokoleń w zakresie strategii uczenia się. Zauważalne jest bowiem, w opinii badaczy prob- lemu, preferowanie natychmiastowego dostępu do wszelkich informacji, ich skrótowej formy oraz filmowych wizualizacji zamiast lektury rozbudowa- nych artykułów czy książek 5 . Wzrasta jednocześ- nie u użytkowników mediów cyfrowych poczucie przeciążenia informacyjnego, objawów uzależnienia od np. smartfonów, mających znaczący wpływ na samopoczucie fizyczne, powodując m.in. zawroty głowy, mdłości, niewysypianie się, pomijanie posił- 4 Por. M. McCrindle, A. Fell, Generation Alpha: Understanding Our Children and Helping Them Thrive , Hachette Australia, Sydney 2021. 5 Por. M. Nowicka, Młodzi z pokolenia Z i Alpha jako zadanie dla pedagogów, czyli o konieczności „łapania fali” , „Kwartalnik Naukowy Fi- des Et Ratio” nr 44(4), s. 164-176, https://doi.org/10.34766/fetr.v44i4.43.
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker