14
Meritum 2 ( 81 ) 2026 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
WIOLETTA DZIARNOWSKA
Tabela 1. Pytania sokratejskie Źródło: opracowanie własne
Wiek uczniów
Mechanizmy poznawcze Rozumowanie przyczynowo- skutkowe
Najmłodsi
Średni
Najstarsi
Jakie mechanizmy mogą stać za tym zjawiskiem? Jak zmiana jednego czynnika wpłynie na całość systemu? Jakie nieoczywiste konsekwencje mogą się pojawić? Jakie widzisz alternatywne wyjaśnienia przyczyn? Jakie długofalowe skutki i w jakich sferach może mieć ta decyzja? Jakie logiczne wnioski wynikają z przedstawionych argumentów? Co najważniejszego implikują tak określone twierdzenia? Jakie alternatywne niesprzeczne interpretacje są możliwe? Jakie wnioski są najbardziej uzasadnione i dlaczego? Jakie wnioski byłyby błędne i z jakiego powodu?
Jakie są możliwe przyczyny tej sytuacji? Jakie skutki może mieć ta decyzja w krótkiej i długiej perspektywie? Co by się zmieniło, gdyby jeden etap był inny? Jakie zależności widzisz między tymi zjawiskami? Jakie wnioski można wysnuć z tych faktów? Co sugerują te informacje? Jakie ukryte założenia tu dostrzegasz? Co można przewidzieć na podstawie tych informacji? Jakie inne nieoczywiste wnioski są możliwe? Jakie przykłady wspierają twoje zdanie? Jakie argumenty świadczą na rzecz twojej opinii? Z jakiego powodu uznasz twoje rozwiązanie za lepsze od innych? Jakie dowody potwierdzają twoje stanowisko? Jak odeprzesz krytykę twojego pomysłu? Jakie widzisz mocne i słabe strony tego rozwiązania? Jak oceniasz rzetelność tego źródła? Jakie kryteria przyjmiesz dla oceny tego wydarzenia? Co sprawia, że ten argument jest przekonujący lub nie? Co możesz uczynić podstawą dla porównania tych dwóch twierdzeń?
Co się może stać, jeśli…? Co by było, gdyby przebiegło to inaczej? Jak jedna rzecz wpływa na drugą?
Co mogło być powodem tego wydarzenia?
Wnioskowanie
Co może z tego wynikać?
Co to może znaczyć? Jak myślisz, co będzie dalej? Co ta wskazówka ci pokazuje? Jakie wnioski możesz z tego wyciągnąć?
Uzasadnianie
Jakie źródła lub dane wspierają twoją tezę?
Dlaczego tak sądzisz? Co cię przekonuje do tej odpowiedzi? Jak możesz to wyjaśnić innym? Co sprawia, że to jest dobre rozwiązanie? Jaki masz na to dowód?
Jak obronisz swoje stanowisko przed kontrargumentami? Które argumenty są kluczowe dla twojego rozumowania? Jak odróżniasz silne dowody od słabych? Jakie przesłanki stoją za twoją argumentacją? Jak ocenisz jakość argumentacji w tym tekście? Jakie zasady są najbardziej miarodajne do oceny tego problemu? Jakie błędy w rozumowaniu mogą się tu pojawiać? Jakie kryteria przyjmiesz dla oceny wiarygodności danych i metod? Które postępowanie będzie w tej sytuacji najbardziej efektywne i z jakich przyczyn?
Ewaluacja
Co w tym rozwiązaniu jest dobre? Jak ocenisz, że to działa? Co byś zmienił, żeby było łatwiej? Jakie działanie byłoby sprawiedliwe? Jak możesz sprawdzić, że to prawda?
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker