20
Meritum 2 ( 81 ) 2026 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
MARTA KOCH-KOZIOŁ
Career Readiness dostarcza unikalnych, opartych na wielonarodowych danych podłużnych, dowodów potwierdzających wartość wczesnych interwencji doradczych (OECD, 2021). Badania podłużne, wy- korzystujące podejście quasieksperymentalne, pole- gają na śledzeniu tych samych kohort badawczych przez wiele lat, co pozwala na rzetelne ustalenie związków przyczynowo-skutkowych pomiędzy ak- tywnościami z okresu dojrzewania (ok. 15. roku ży- cia) a przejściem na rynek pracy (ok. 25. roku życia) (tamże). W kompleksowym raporcie opublikowanym w maju 2025 roku, zatytułowanym „The State of Global Teenage Career Preparation”, OECD alarmuje, że młodzi ludzie potrzebują dzisiaj znacznie silniej- szego wsparcia w aktywnym nawigowaniu przez proces studiów i szkoleń. Analiza danych pochodzą- cych z Programu Międzynarodowej Oceny Uczniów (PISA 2022) ukazuje wśród młodzieży wysoki stopień niepewności zawodowej. Tam, gdzie uczniowie po- siadają wizję przyszłości, jest ona w większym stop- niu uwarunkowana takimi czynnikami jak płeć oraz status społeczno-ekonomiczny rodziny niż przez rzeczywiste zdolności i wyniki akademickie (OECD, 2025). Koncentracja oczekiwań zawodowych wokół zaledwie kilku tradycyjnych profesji świadczy o tym, że plany te mają niewiele wspólnego z faktycznymi wzorcami popytu u pracodawców. Skalę zagubienia informacyjnego oddaje fakt, że aż 21% ankietowa- nych uczniów planuje podjęcie w przyszłości pracy obiektywnie wymagającej wykształcenia wyższego, jednocześnie deklarując, że nie zamierza kontynuo- wać nauki na uniwersytecie (OECD, 2025). Oznacza to głęboki deficyt w rozumieniu ścieżek kształcenia. WPŁYW SZTUCZNEJ INTELIGENCJI (AI) NA RYNEK PRACY I METODYKĘ DORADCZĄ Transformacja cyfrowa, na czele z rozwojem sztucz- nej inteligencji, jawi się jako czynnik, który z naj- większą siłą redefiniuje koncepcję zatrudnienia oraz strategię rozwoju kompetencji w perspektywie najbliższych dekad 10 . W kontekście instytucjonalnym
sztuczna inteligencja, zdefiniowana według norm EU AI Act (jako systemy maszynowe operujące z róż- nym stopniem autonomii) 11 , znajduje coraz szer- sze, poparte badaniami naukowymi, zastosowanie w pracy z uczniem. Systematyczny przegląd litera- tury (PRISMA) opublikowany w periodyku „Frontiers in Education”, analizujący 43 recenzowane artykuły z lat 2015-2025, kategoryzuje empiryczne wdroże- nia AI w doradztwie w trzech głównych nurtach 12 :
1. Agenty i chatboty oparte na AI
Systemy przetwarzania języka naturalnego (NLP) odpowiadające na standardowe pytania, udzielające pierwszego wsparcia i prowadzące wstępną diag- nozę kompetencyjną studenta.
2. Analityka predykcyjna i uczenie maszynowe (ML)
Algorytmy analizujące pule danych, dotyczące lo- sów absolwentów, trendów rynkowych i wskaźni- ków makroekonomicznych w celu dostarczania doradcom i decydentom dowodów analitycznych ułatwiających tworzenie polityki edukacyjnej i pro- gnozę zapotrzebowania na konkretne zawody.
3. Zaawansowane platformy
Platformy, które na podstawie danych o preferen- cjach, osiągnięciach naukowych i cechach oso- bowościowych ucznia sugerują spersonalizowane, nieszablonowe ścieżki edukacyjno-zawodowe. Niepewność co do ostatecznego wpływu in- nowacji algorytmicznych stała się pretekstem dla ekspertów Cedefop do stworzenia rozbudowanego studium foresightowego. Zdefiniowano cztery alter- natywne scenariusze ewolucji systemów edukacji i rynku pracy do roku 2040 (Tabela 1) 13 : 11 Więcej na stronie https://www.educause.edu/research/2026/the- -impact-of-ai-on-work-in-higher-education (dostęp 18.05.2026). 12 Y. Sarmurzin i in., Implementation of AI in career counselling for university students: a systematic review , 2026; https://www.frontiersin. org/journals/education/articles/10.3389/feduc.2026.1787689/full (do- stęp 19.05.2026). 13 CEDEFOP, Preparing for 2040: four AI-powered scenarios for the future of continuing skills development, 2025; https://www.cedefop. europa.eu/en/news/preparing-2040-four-ai-powered-scenarios- future-continuing-skills-development (dostęp 19.05.2026).
10 CEDEFOP 2025, https://www.cedefop.europa.eu/en/news/ preparing-2040-four-ai-powered-scenarios-future-continuing-skills- development [dostęp 18. 05. 2026].
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker