21
Meritum 2 ( 81 ) 2026 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
DORADZTWO ZAWODOWE – TRENDY I WYZWANIA
Charakterystyka zjawisk gospodarczych
Implikacje dla systemu doradztwa zawodowego
Scenariusz do 2040 r.
A: Przyszłość możliwości
Doradztwo staje się integralną częścią samorealizacji. Narzędzia AI aktywnie wspierają
Optymistyczna wizja technologiczna. AI jest
skutecznie wykorzystywana do wzmacniania potencjału ludzkiego. Technologia napędza wzrost inkluzywny i wspiera budowę karier opartych na wewnętrznym poczuciu misji i celu (Cedefop, 2025). Odpowiedzialność za utrzymanie konkurencyjności na rynku zostaje w całości przerzucona na jednostkę, powodując głęboką polaryzację i rozwarstwienie kompetencyjne (tamże). Asekuracyjne podejście do innowacji. Powolna, ostrożna adaptacja do rozwiązań AI pozwalająca uniknąć zakłóceń społecznych, ale skutkująca utratą ogromnego potencjału ekonomicznego na arenie globalnej (tamże).
edukację całożyciową, a polityka rządu dotuje innowacje.
B: Samotna walka
Dostęp do wysokiej jakości doradztwa staje się towarem luksusowym, pogłębiającym nierówności społeczne.
C: Utrzymywanie się na powierzchni
Utrzymanie status quo. Praca doradców przebiega w sposób liniowy, bez pełnego wykorzystania potencjału.
D: Uwolniona AI
Doradztwo ogranicza się do interwencji kryzysowych, łagodzenia wstrząsów psychologicznych u bezrobotnych.
Algorytmy są wdrażane wyłącznie w celu maksymalizacji zysków. Dochodzi do masowego
niszczenia miejsc pracy, erozji praw pracowniczych (tamże).
Tabela 1. Cztery alternatywne scenariusze ewolucji systemów edukacji i rynku pracy do roku 2040 Źródło: opracowanie własne na podstawie: https://www.cedefop.europa.eu/en/news/preparing-2040-four-ai- powered-scenarios-future-continuing-skills-development (dostęp 20.05.2026)
JAK WYGLĄDA REALIZACJA DORADZTWA ZAWODOWEGO W POLSKICH SZKOŁACH? Według najnowszego raportu Instytutu Badań Edu- kacyjnych – Państwowego Instytutu Badawczego z 2026 r. 14 dla 97% szkolnych doradców funkcja 14 Więcej: M. Danielewicz, M. Tulisow, Doradztwo zawodowe w szko- łach podstawowych. Diagnoza. W którym miejscu jest dziś szkolne doradztwo i dokąd powinno zmierzać? Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy 2026, https://www.ibe.edu.pl/files/BI- BLIOTEKA/ZSK/doradztwo-zawodowe-w-szko-ach-podstawowych.pdf.
ta ma charakter zajęcia dodatkowego. Najczęściej doradztwo łączone jest z etatem pedagoga, psycho- loga lub nauczyciela przedmiotowego. Doradcami są w przeważającej większości kobiety z wieloletnim stażem (77% pracuje w oświacie 11 lat i więcej). Nie- stety specyfika zatrudnienia (np. niska liczba godzin per klasa) sprawia, że część specjalistów musi łączyć pracę w kilku placówkach (23% w dwóch, a prawie 15% w trzech i więcej). Niepokojącym wnioskiem z badań IBE-PIB jest fakt, że aż 22% obecnych do- radców przewiduje rezygnację z tej funkcji w ciągu
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker