22
Meritum 2 ( 81 ) 2026 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
MARTA KOCH-KOZIOŁ
edukacji i drogi zawodowej. Uczniowie cenią też kontakt z nauczycielami, którzy pozostają dla nich głównym źródłem wiedzy o rynku edukacyjnym. Warto w tym miejscu przywołać badanie z 2025 roku pt. „System doradztwa zawodowego w przed- szkolach i szkołach podstawowych województwa mazowieckiego”, wykonane na zlecenie Mazowie- ckiego Samorządowego Centrum Doskonalenia Nauczycieli. Zadanie zostało zrealizowane na rzecz MSCDN w ramach projektu „Zbudowanie systemu koordynacji i monitorowania regionalnych działań na rzecz kształcenia zawodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie, w tym uczenia się dorosłych”, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej w ramach Krajowe- go Planu Odbudowy, komponent A „Odporność i konkurencyjność gospodarki”, inwestycja A3.1.1 „Wsparcie rozwoju nowoczesnego kształcenia za- wodowego, szkolnictwa wyższego oraz uczenia się przez całe życie”. Jak wskazują wyniki, preorientacja zawodowa w przedszkolach jest powszechna – jej realizację deklaruje aż 99,1% dyrektorów tych pla- cówek. Na etapie szkoły podstawowej doradztwo jest ustrukturyzowane – w 93,2% szkół funkcjonuje Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego (WSDZ). Działania doradcze najczęściej realizowane są w klasach VII-VIII (co potwierdza 92% badanych dyrektorów) oraz w ramach zajęć z wychowawcą (79,3%). Mocną stroną doradztwa zawodowego na Mazowszu są wysokie kwalifikacje kadr w szko- łach: 91,7% szkół podstawowych zatrudnia doradcę z odpowiednimi kwalifikacjami, z czego większość (86,7%) ukończyła w tym celu studia podyplomo- we. Skuteczność WSDZ w placówkach posiadają- cych etatowego doradcę jest oceniana na bardzo wysokim poziomie (94%). Kolejnym zasobem Ma- zowsza w zakresie doradztwa zawodowego jest aktywna współpraca z otoczeniem. Zdecydowana większość szkół (90,9%) współpracuje z podmiota- mi zewnętrznymi. Najczęstszymi partnerami są po- radnie psychologiczno-pedagogiczne (81%), szkoły ponadpodstawowe (79,4%) oraz służby mundurowe (79,4%). Warto także zaznaczyć, że badani wska- zywali, iż obecność wykwalifikowanego doradcy w szkole sprawia, że placówki te trzy razy częściej
najbliższych pięciu lat ze względu na przeciążenie obowiązkami i brak wsparcia. Choć specjaliści wie- dzą, że w polskich szkołach najskuteczniejsze są metody warsztatowe i projektowe, wciąż dominują testy predyspozycji, pogadanki i prezentacje. Ba- dacze z IBE-PIB wskazują, że winna jest po części szkolna infrastruktura – standardowe ciasne sale z ławkami ustawionymi w rzędach uniemożliwiają swobodną pracę w grupach. Poważnym wyzwaniem staje się niska ranga przedmiotu. Raport wykazuje, że w 22% szkół zajęcia z doradztwa zawodowego (obowiązkowe w kl. VII-VIII od 2019 r.) realizowa- ne są bardzo nieregularnie, będąc „zapychaczem” w planie lekcji, nierzadko w formie doraźnych za- stępstw za nieobecnych nauczycieli. Mimo prob- lemów kadrowo-organizacyjnych odbiór samych zajęć przez młodzież często pozostaje dobry. Ba- dania zrealizowane w Sopocie (2022) 15 pokazały, że uczniowie mają pozytywne nastawienie do plano- wania kariery i czują rosnącą sprawczość – ponad 50% badanych uczniów wprost deklarowało, że to oni sami mają decydujący wpływ na rozwój swojej 15 Więcej w: Wyniki diagnozy postaw wobec doradztwa zawodowe- go, kariery i szkoły. Raport z badania uczniów sopockich szkół oraz ich rodziców i nauczycieli , 2022, https://profilaktykasopot.pbs.pl/wp- -content/uploads/2024/02/2.-Raport-z-postaw-wobec-doradztwa- -zawodowego-i-kariery-2022.pdf (dostęp 20.05.2026).
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker