24
Meritum 2 ( 81 ) 2026 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
MARTA KOCH-KOZIOŁ
Badania i raporty (m.in. IBE-PIB z 2026 r., raport dla Wielkopolski Wschodniej z 2025 r. 16 , raport ORE z 2024 r. 17 ) są w dużej mierze zbieżne i zalecają na- tychmiastowe zmiany w prawie oświatowym oraz organizacji szkół:
Marta Koch-Kozioł Psycholog, doradca zawodowy, polityk społeczny, mediator, tutor, coach, mentor, szkoleniowiec 4Min- ds. Na co dzień pracuje w ORE i IBE-PIB, instytucjach o zasięgu ogólnokrajowym prowadzonych przez Mi- nistra Edukacji. Autorka licznych artykułów z obszaru doradztwa zawodowego i LLL, m.in. „System doradz- twa zawodowego w przedszkolach i szkołach pod- stawowych województwa mazowieckiego”. Podsumowując, można wysnuć wniosek, że polskie doradztwo zawodowe zarówno na poziomie ba- danych regionów (np. na Mazowszu), jak i w ujęciu ogólnopolskim jawi się jako system pełen wyraź- nych kontrastów. Z jednej strony placówki dyspo- nują zaangażowaną i wysoko wykwalifikowaną kadrą (w większości po specjalistycznych studiach pody- plomowych), a dyrektorzy wykazują chęć współ- pracy z podmiotami zewnętrznymi. Z drugiej strony skuteczność tych działań jest niska, co powodują liczne bariery systemowe: przeciążenie podstawą programową, brak wystarczających funduszy na wy- cieczki czy nowoczesne pomoce dydaktyczne oraz uciążliwa biurokracja utrudniającą zapraszanie gości do szkół. W efekcie doradztwo zawodowe często przybiera formę działań doraźnych, realizowanych w ramach narzuconego minimum, zamiast stano- wić spójny, wieloletni i zindywidualizowany proces wsparcia ucznia. Młodzież w wielu przypadkach nie ma świadomości istnienia systemu wsparcia i po- dejmuje kluczowe decyzje intuicyjnie. Przejście od archaicznego modelu informowania o zawodach do nowoczesnego wsparcia i budowania kompetencji przekrojowych wymaga reform organizacyjnych, a także zmian mentalnych. ∞
1. Zmiana wymiaru godzin i sposobu zaliczania
Podstawowym postulatem ekspertów jest zwięk- szenie wymiaru godzinowego (z 10 godzin rocznie w klasach VII-VIII). Aby podnieść rangę zajęć, do- radztwo powinno być wpisywane na świadectwo jako przedmiot z koniecznością zaliczenia.
2. Finansowanie pracy indywidualnej
System nakazuje realizację doradztwa zawodowego na zajęciach grupowych, jednak pomija zapewnienie indywidualnych konsultacji ucznia z doradcą (model jeden na jeden), które są kluczowe przy podejmo- waniu decyzji edukacyjnych.
3. Ewolucja roli z nauczyciela na trenera
Raport IBE-PIB wskazuje, że rynek pracy zmienia się zbyt szybko, by uczyć młodzież „o zawodach”. Doradca zawodowy powinien pełnić rolę trenera rozwoju, który skupia się na budowaniu u uczniów samoświadomości, krytycznego myślenia i elastycz- ności (kompetencji społeczno-emocjonalnych).
4. Baza narzędzi ogólnopolskich
Zauważa się brak nowoczesnych, darmowych i wia- rygodnych narzędzi diagnostycznych dostępnych na platformach edukacyjnych. Wskazuje się także na potrzebę szkoleń rozwijających warsztat dorad- cy zawodowego. 16 Więcej [w:] Doradztwo zawodowe w szkołach podstawowych w Wielkopolsce Wschodniej. Raport z badań , Centrum Wsparcia Rze- miosła, Kształcenia Dualnego i Zawodowego w Koninie, Konin 2024, https://www.frse.org.pl/brepo/panel_repo_files/2025/10/06/ra3tqb/7- -doradztwo-zawodowe-w-szkolach-podstawowych-woj-w.pdf (dostęp 20.05.2026). 17 Więcej [w:] Potrzeby szkoleniowe współczesnego doradcy zawo- dowego w nowoczesnej szkole, ORE, Warszawa 2024, https://ore.edu. pl/wp-content/uploads/2024/07/potrzeby-szkoleniowe-wspolczesne- go-doradcy-zawodowego-w-nowoczesnej-szkole-raport.pdf (dostęp 21.05.2026).
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker