25
Meritum 2 ( 81 ) 2026 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
Samopoznanie: klucz do efektywnego uczenia się i dobrostanu
KATARZYNA ZAJĄCZKOWSKA
WSTĘP
jak krytyczne myślenie, komunikacja, współpra- ca, kreatywność, samodzielność czy zdolność do uczenia się przez całe życie. Kompetencje te nie rozwijają się jednak w próżni. Ich fundamentem jest zdolność do rozumienia siebie – własnych mocnych stron, ograniczeń, potrzeb, wartości oraz sposo- bów reagowania na wyzwania. Bez samopoznania trudno mówić o świadomym uczeniu się, efektyw- nej współpracy czy odpowiedzialnym planowaniu własnego rozwoju. Jak zauważał Donald A. Schön, rozwój zawodowy zależy od refleksji w działaniu i nad działaniem 1 . Równocześnie rośnie świadomość, że nauczy- ciel nie jest jedynie realizatorem podstawy pro- gramowej, lecz projektantem środowiska uczenia się oraz modelem postawy wobec rozwoju. Jego własna refleksyjność, świadomość zasobów i granic, umiejętność regulacji emocji czy poczucie sensu pracy mają bezpośredni wpływ na klimat klasy, mo- tywację uczniów oraz jakość relacji edukacyjnych.
Współczesna szkoła funkcjonuje w rzeczywistości dynamicznych przemian społecznych, kulturowych i technologicznych. Przyspieszenie cywilizacyjne, niepewność jutra, nadmiar bodźców oraz rosnące wymagania wobec uczniów i nauczycieli sprawiają, że tradycyjne rozumienie edukacji – skoncentro- wane głównie na przekazywaniu wiedzy – okazuje się niewystarczające. Nieuniknione i zarazem po- trzebne są zatem zmiany w samej szkole, sposobie jej funkcjonowania, organizacji oraz sposobie my- ślenia o niej. Coraz wyraźniej dostrzega się, że kluczowe sta- je się nie tylko to, czego uczymy, ale także kim jest osoba ucząca się i osoba ucząca. W centrum pro- cesu edukacyjnego znajduje się bowiem człowiek – z jego potencjałem, przekonaniami, emocjami, do- świadczeniami i zasobami.
Zintegrowana Strategia Umiejętności 2030 pod- kreśla znaczenie umiejętności przekrojowych, takich
1 D.A. Schön, The Reflective Practitioner , Basic Books, New York 1983.
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker