34
Meritum 2 ( 81 ) 2026 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
MONIKA MICHAŁEK
W XXI wieku teoria interpretacji dziedzictwa dalej się rozwija. Wśród współczesnych definicji warto przy- toczyć słowa Sama Hama: Interpretacja to oparte na misji podejście do komunikacji, którego celem jest sprowokowanie odbiorcy do odkrywania własnych znaczeń i nawiązywania osobistych relacji z rze- czami, miejscami, ludźmi i pojęciami 5 . Definicja ta podkreśla wagę doświadczenia oraz samodzielnego nadawania znaczeń w kontakcie z dziedzictwem. Gregory Ashworth akcentuje jeszcze jeden warunek: doświadczenie powinno być przeżywane tu i teraz. Według niego interpretacja to proces, w którym przedmioty, wydarzenia, miejsca, działania i posta- cie wywodzące się z przeszłości są przekształcane w doświadczenia przeżywane tu i teraz 6 . Interpretację dziedzictwa, rozumianą jako na- ukę, filozofię, metodologię i działalność społecz- ną, rozwija w Europie organizacja Interpret Europe. Zrzesza ona ponad 1000 członków w 55 krajach, w tym w Polsce, organizuje konferencje, seminaria i webinary, prowadzi granty europejskie, badania oraz szkolenia, a także publikuje własne materiały. Jest organizacją społeczną z siedzibą w Poczda- mie. W 2021 roku zredefiniowała swoją misję na- stępująco: Wspieramy wszystkich, którzy inspirują do budowania wartościowych więzi z naturalnym i kulturowym dziedzictwem Europy, aby wspólnie kształtować naszą przyszłość ( Empowering all who inspire meaningful connections with Europe’s na- tural and cultural heritage to shape our common future 7 ). Słowa te rozszerzają znaczenie interpre- tacji dziedzictwa i pokazują, jak istotne stają się partycypacja oraz współodpowiedzialność. Misją interpretacji jest już nie tylko umożliwianie kontak- tu z obiektem dziedzictwa i wskazywanie ścieżek do głębszych znaczeń. Jest nią również działanie na rzecz współpracy, wzmacnianie sprawczości odbiorców oraz wspieranie inicjatyw społecznych.
„będę interpretował” wskazuje na proces indywidu- alny, twórczy i pełen duchowego przeżycia. Biorąc pod uwagę najbardziej utrwalone znaczenie słowa „interpretacja”, czyli nadawanie czemuś sensu, takie użycie tego pojęcia wydaje się w pełni uzasadnione. W 1957 roku Freeman Tilden w książce „Interpre- ting Our Heritage” określił interpretację dziedzictwa jako działalność edukacyjną, której celem jest odkry- wanie znaczeń i związków emocjonalnych poprzez wykorzystanie autentycznych obiektów, bezpośred- niego doświadczenia i mediów ilustracyjnych, a nie po prostu przekazywanie faktów 3 . Tilden uznawany jest za jednego z prekursorów idei, która dziś ma liczne rozszerzenia, nowe konteksty i ewoluuje wraz ze zmianami zachodzącymi na świecie. Zaczął pisać o parkach narodowych w latach 40. XX wieku, z zachęty dyrektora National Park Servi- ce, Newtona Drury’ego. Książka „Interpreting Our Heritage” była wynikiem kilku lat obserwacji i pracy wokół parków oraz edukacji odwiedzających. Autor chciał uporządkować i nazwać praktykę interpreta- cji dziedzictwa, która funkcjonowała już w parkach narodowych, ale nie miała jeszcze jasno opisanych zasad. Pracując w otoczeniu US National Park Ser- vice, obserwował, jak opowiada się odwiedzającym o parkach, historii i przyrodzie, a następnie próbował przekształcić te doświadczenia w spójną filozofię działania, a nie jedynie zbiór luźnych porad. National Park Service podaje, że publikacją z 1957 roku Tilden „nadał formę i treść profesji interpretacji” 4 . Sam Tilden uważał, że przekazywanie faktów nie wystarcza. Interpretacja powinna odsłaniać sens i związki, a nie tylko „uczyć”. W książce podkreślał, że wysiłek interpretacyjny powinien opierać się na zasadach nadających mu właściwy kierunek, a celem interpretacji nie jest zwykła instrukcja, lecz pobudze- nie odbiorcy do myślenia i przeżycia.
5 S. Ham, Interpretation – making a difference on purpose , Fulcrum Publishing 2013, tłumaczenie własne. 6 G. Ashworth, Planowanie dziedzictwa , Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 2015. 7 Interpret Europe (2021), Bringing heritage to life [online]: https:// interpret-europe.net [25.11.2021].
3 F. Tilden, Interpreting Our Heritage , Univ. Of North Carolina Press, 1957. 4 National Park Service. Freeman Tilden [online]: nps.gov [b.d.]
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker