52
Meritum 2 ( 81 ) 2026 Mazowiecki Kwartalnik Edukacyjny
KATARZYNA NOWAK
ukierunkuje w przygotowaniu materiałów na lekcje czy inne zajęcia odbywające się w szkole. Zbuduje szkolne e-zasoby, skonstruuje też założenia i treści projektu edukacyjnego, łącząc dwa i więcej przed- miotów, zaplanuje ilość lekcji i ich scenariusze do- dając aktywności „ekstra” – krzyżówkę, quiz, mapę myśli. Wyniki badań opinii nauczycieli na temat plu- sów cyfryzacji wykazały już w 2017 r., że dostrze- gają oni istotną korelację oraz funkcję wspierającą w budowaniu u uczniów kompetencji kluczowych, ale i kompetencji przyszłości (wskazują tu na kom- petencje informatyczne czy porozumiewanie się w językach obcych, ale także kompetencje w my- śleniu innowacyjnym i adaptacyjnym, interdyscypli- narności, umiejętności uczenia się) 4 . Sztuczna inteligencja w oświacie promowana jest jako twór, który jest zawsze dostępny i taki, który jest w zasięgu ręki, ale może też traktować ucznia w sposób zindywidualizowany, pomóc uczniowi – dobierze poziom trudności do danej grupy uczniów, uwzględni w wygenerowanych materiałach specy- ficzne potrzeby uczniów – jeśli ma wgraną taką op- cję. Nie pochyli się jednak nad codziennymi rzeczy- wistymi kwestiami, których nie obejmuje działanie sztucznej inteligencji, a które są często priorytetowe w kwestii nauki – np. nie rozpozna emocji ucznia, nie dokona interwencji wychowawczej. Tu nauczy- ciel jest i będzie niezastąpiony. To on dostrzeże brak lub spadek motywacji ucznia, wychwyci trudności w koncentracji uwagi, weźmie pod uwagę aktualny kryzys psychiczny ucznia (którego doświadcza co- raz więcej wychowanków), jego problemy w środo- wisku domowo–rodzinnym, w tym konsekwencje phubbingu rodzicielskiego. Cały wewnętrzny cha- os ucznia, z którym zjawia się na lekcji, problemy z tożsamością, poczuciem własnej wartości – re- zygnacja z analizy tych stanów wychowanka szkoły spłyca proces nie tylko wychowania, ale i nauki. To człowiek odczyta mowę ciała, będzie analizował komunikaty niewerbalne ucznia i zmieni strategię przekazywania wiedzy, gdy w ten sposób upewni się, że uczeń nie rozumie danego materiału, gubi
się w pracy, potrzebuje innych oddziaływań. To nauczyciel, jeśli ma wiedzę, może uwzględnić stan zdrowia ucznia w dniu sprawdzianu (np. jego alergię, epizod depresji, zamartwianie się o poziom cukru we krwi, obawy przed skutkami zatrucia pokarmo- wego czy konsekwencje długotrwałych zaburzeń snu). W końcu to nauczyciel uwrażliwi uczniów na wszechobecną dezinformację, którą internet rozpo- wszechnia, podkreśli wagę szukania prawdy, odno- szenia się do źródła wiedzy, a to jest element nauki podejmowania decyzji i myślenia – na czym głownie ma zależeć profesjonalnej szkole przyszłości. Transformacja technologiczna, której doświad- cza oświata, wyposaża nas w narzędzia oszczę- dzające nasz czas, energię, zasoby, podnosi efek- tywność i często efektowność pracy dydaktyka, a jednocześnie rodzi wyzwania etyczne. Oddanie procesu oceniania efektów nauki sztucznej inte- ligencji byłoby dehumanizacją procesu uczenia, którego bohaterem jest osoba ludzka – dlatego potrzebuje człowieka za przewodnika. Nauka i wy- chowanie (zadania szkoły) to procesy, w których wy- chowanek ma doświadczyć modelowania ze strony nauczyciela – modelowania właściwych zachowań, odpowiedniego reagowania na błędy, konstruktyw- nego radzenia sobie z porażkami, regulacji emocji przykrych w odpowiedzi na niepowodzenie. Tego nie dostarczy mu sztuczny twór. Linia między korzystaniem ze sztucznej inte- ligencji a oddziaływaniem człowieka w edukacji, czyli procesie kształtowania nie tylko wiedzy, ale też osobowości, w tym myślenia, charakteru, wartości – jest zatem dość wyraźna. Biegnie tam, gdzie liczy się godność ucznia, jego wszechstronny rozwój i gdzie nauczyciel – strażnik etyki – chce solidnie budować swój autorytet. Uczeń dzisiaj inaczej doświadcza relacji, oddzia- ływań dorosłych, siebie. Inaczej zdobywa wiedzę, szuka odpowiedzi na nurtujące go kwestie, inaczej poszerza swoje zainteresowania. Idzie środkiem miasta, widzi mural z portretem jakiejś postaci, za- stanawia się, kim była, dlaczego jest dla tego mia- sta tak ważna – i… zaraz wie. AI odpowiada mu
4 M. Plebańska, Cyfryzacja edukacji w opiniach i doświadczeniach środowiska szkolnego. Wyniki badań jakościowych maj 2017, KNUV nr 2(56)/2018, s. 227.
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker