4. Wyniki badania
Analogiczny obraz obserwujemy w obszarze „Planowanie własnego rozwoju i podejmowanie decyzji edukacyjno-zawodowych”, gdzie występuje bardzo silne zróżnicowanie ( χ ² = 146,07; df = 2; p < 0,001). Regularną realizację deklaruje 64,7% doradców zawodowych wobec 11,8% pozostałych nauczycieli. W grupie innych nauczycieli 76,9% realizuje te treści jedynie częścio- wo, a 11,3% w ogóle ich nie podejmuje (wśród doradców odpowiednio 34,5% i 0,8%). Różnice te potwierdzają, że działania bezpośrednio związane z podejmowaniem decyzji edukacyjno- -zawodowych są w największym stopniu realizowane w pracy doradców. Analiza wypowiedzi z wywiadu pogłębia i doprecyzowuje wnioski płynące z danych ilościowych, wskazując, że dominacja realizacji treści doradztwa zawodowego „Na niektórych zajęciach” w klasach VII-VIII jest konsekwencją przyjętego modelu organizacyjnego pracy szkoły. W wy- powiedziach nauczycieli doradztwo zawodowe jawi się jako obszar silnie skoncentrowany na najstarszych klasach szkoły podstawowej, podczas gdy wcześniejsze etapy edukacji obejmo- wane są głównie działaniami o charakterze wychowawczo-profilowym, realizowanymi okazjo- nalnie w toku bieżącej pracy dydaktycznej. Nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej i oddziałów przedszkolnych wprowadzają treści związane z pracą, zawodami i odpowiedzialnością, jednak nie identyfikują ich jako elementu systemowo zaplanowanego doradztwa zawodowego, co sprzyja ich fragmentaryczności i ograniczonej ciągłości. „U nas doradca… głównie ma zajęcia z klasami siedem, osiem, (...), ale jakby ten doradca też wszedł do młodszych klas, też by był duży plus, żeby dzieci wiedziały: o, jest ktoś taki, który doradza”. (R2) Dodatkowo analiza wypowiedzi z wywiadu wskazuje, że sporadyczny charakter realizacji treści doradczych w klasach VII-VIII wynika również z ograniczonej obecności doradcy zawodowego poza przypisanym mu wymiarem godzinowym. Doradca rzadko pojawia się w klasach młod- szych, co ogranicza możliwość stopniowego budowania świadomości jego roli oraz nawyku korzystania z profesjonalnego wsparcia w planowaniu ścieżki edukacyjno-zawodowej. W efekcie doradztwo zawodowe w starszych klasach funkcjonuje przeważnie jako odrębny blok zajęć lub interwencja realizowana „na wybranych lekcjach”, a nie jako spójny, systematycznie integro- wany element procesu dydaktycznego obejmujący wszystkie etapy edukacji. Zasoby kadrowe Analiza deklaracji dyrektorów szkół podstawowych wskazuje, że w zdecydowanej większości badanych placówek zatrudniony jest nauczyciel posiadający kwalifikacje do pełnienia funkcji doradcy zawodowego. Taką odpowiedź zadeklarowało 91,7% respondentów. Jednocześnie 8,2% dyrektorów wskazało, że w kierowanej przez nich szkole nie jest zatrudniona osoba po- siadająca tego rodzaju kwalifikacje. Uzyskane wyniki potwierdzają, że wśród badanych szkół podstawowych funkcja doradcy zawodowego jest w przeważającej części formalnie obsadzona kadrowo, choć nie ma charakteru powszechnego.
138
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker