4. Wyniki badania
doradztwa zawodowego, natomiast wśród pozostałych nauczycieli odsetek ten wynosi 27,4%. Odwrotną strukturę obserwujemy w przypadku odpowiedzi negatywnych – brak prowadzenia ewaluacji deklaruje 72,6% nauczycieli niepełniących funkcji doradcy oraz jedynie 21,7% do- radców zawodowych. Skala różnic pokazuje, że prowadzenie ewaluacji jest silnie powiązane z formalnym przypisaniem odpowiedzialności za obszar doradztwa zawodowego. W praktyce szkolnej ewaluacja działań występuje przede wszystkim tam, gdzie funkcjonuje wyodrębniona rola doradcy zawodowego. Wypowiedzi z wywiadu pogłębiają i częściowo wyjaśniają wyniki analizy ilościowej, wskazując na instytucjonalny i scentralizowany charakter działań ewaluacyjnych w obszarze doradztwa zawodowego w szkołach podstawowych. W wypowiedziach nauczycieli proces ewaluacji po- jawia się przede wszystkim w kontekście czynników kontrolnych i nadzorczych, związanych z wymaganiami formalnymi oraz działaniami kuratoryjnymi, a nie jako element systematycznej refleksji pedagogicznej realizowanej przez szerokie grono nauczycieli. Respondenci opisują sy- tuacje, w których doradztwo zawodowe, wcześniej traktowane marginalnie, stało się obszarem szczególnej uwagi ze względu na ryzyko konsekwencji administracyjnych w przypadku jego braku lub nierzetelnej realizacji. Ponadto analiza wywiadów pokazuje, że wzmocnienie nadzoru i obowiązków sprawozdawczych nie prowadzi automatycznie do zwiększenia zaangażowania nauczycieli w proces ewaluacji ani do realnego wzmocnienia zasobów kadrowych. Respondenci wskazują, że nowe wymogi przekładają się głównie na konieczność skrupulatnego dokumentowania działań, wpisywania zajęć do dziennika elektronicznego oraz dostosowywania się do kryteriów kontroli, co sprzyja koncentracji odpowiedzialności za ewaluację w rękach wąskiej grupy osób pełniących okre- ślone funkcje w szkole. W tym sensie materiał potwierdza, że niski odsetek nauczycieli deklarujących osobisty udział w ewaluacji nie musi wynikać z braku świadomości znaczenia tego procesu, lecz raczej z jego formalno-administracyjnego charakteru oraz organizacji ewaluacji jako zadania przypisanego wybranym osobom, a nie jako wspólnego elementu praktyki dydaktycznej całego zespołu pedagogicznego. Łączna analiza obu perspektyw wskazuje na istnienie rozbieżności pomiędzy deklaracjami dy- rektorów a doświadczeniami nauczycieli w zakresie ewaluacji doradztwa zawodowego. Dyrek- torzy częściej postrzegają ewaluację jako element funkcjonujący w szkole, natomiast nauczy- ciele rzadziej identyfikują siebie jako bezpośrednich uczestników tych działań, co może mieć znaczenie dla spójności i transparentności procesów ewaluacyjnych w szkołach podstawowych.
Podsumowanie
Analiza wyników badań wskazuje, że doradztwo zawodowe w szkołach podstawowych woje- wództwa mazowieckiego funkcjonuje w większości badanych placówek i jest formalnie osadzo- ne w ich strukturach organizacyjnych. Zdecydowana większość szkół realizuje treści doradcze zarówno w ramach wyodrębnionych zajęć w klasach VII-VIII, jak i poprzez integrację zagadnień doradczych z obowiązkowymi zajęciami kształcenia ogólnego. Model realizacji ma w dużej
160
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker