4. Wyniki badania
mierze charakter włączający – treści doradztwa zawodowego są rozproszone w różnych for- mach aktywności dydaktyczno-wychowawczej i angażują grono nauczycieli.
Funkcjonowanie Wewnątrzszkolnego Systemu Doradztwa Zawodowego jest rozwiązaniem do- minującym, a jego elementy – takie jak planowanie działań, wyznaczenie koordynatora, ewalu- acja czy ujęcie w dokumentach szkolnych – są w większości szkół formalnie wdrożone. Wysokie oceny skuteczności WSDZ deklarowane przez dyrektorów potwierdzają przekonanie o sprawnym funkcjonowaniu przyjętych rozwiązań organizacyjnych. Jednocześnie analiza zależności wskazuje, że kluczowym czynnikiem wzmacniającym systemowość działań jest zatrudnienie nauczyciela posiadającego kwalifikacje doradcy zawodowego. Obecność specjalisty sprzyja formalizacji procedur, prowadzeniu ewaluacji oraz rozwijaniu współpracy z podmiotami zewnętrznymi. Z perspektywy nauczycieli obraz realizacji doradztwa zawodowego jest bardziej zróżnicowany. Choć większość deklaruje podejmowanie działań doradczych, znaczna część nie identyfikuje swoich aktywności jako systemowych działań z tego obszaru. Treści doradcze realizowane są najczęściej „na niektórych zajęciach”, co wskazuje na ich selektywny i sytuacyjny charakter. W klasach I-III dominują działania skoncentrowane na rozwijaniu samoświadomości i postaw związanych z uczeniem się, natomiast w klasach IV-VI oraz VII-VIII widoczna jest większa kon- centracja na zagadnieniach związanych ze światem zawodów i planowaniem ścieżki edukacyj- nej. Jednocześnie systematyczna realizacja wszystkich komponentów doradztwa zawodowego pozostaje w większym stopniu domeną nauczycieli pełniących funkcję doradcy zawodowego. Współpraca wewnątrzszkolna w obszarze doradztwa zawodowego jest zwykle obecna w prak- tyce szkolnej, jednak w większości przypadków ma charakter okazjonalny i opiera się na wy- mianie doświadczeń oraz materiałów. W mniejszym stopniu przyjmuje formę systematycznego, zespołowego planowania działań. Istotne zróżnicowanie obserwuje się w zależności od funkcji pełnionej w szkole oraz uwarunkowań regionalnych. Współpraca z podmiotami zewnętrznymi stanowi ważny element realizacji doradztwa zawodowego, szczególnie w deklaracjach dyrektorów. Przeważnie obejmuje ona instytucje systemu edukacji, poradnie psychologiczno-pedagogiczne, instytucje kultury oraz służby mundurowe. W perspektywie nauczycieli współpraca ta jest mniej jednolita i w większym stopniu zależna od indywidualnych warunków organizacyjnych szkoły. Jej zakres istotnie wzmacnia obecność wykwalifikowanego doradcy zawodowego. Ewaluacja działań doradczych jest deklarowana przez większość dyrektorów, jednak znacznie rzadziej identyfikowana przez nauczycieli jako element ich własnej praktyki. Materiał jakościo- wy wskazuje, że proces ten ma często charakter sformalizowany i skoncentrowany wokół wy- znaczonych osób, co może ograniczać jego partycypacyjny wymiar.
4.2.2. Wspieranie rozwoju umiejętności przekrojowych w procesie dydaktycznym Diagnozowanie zasobów uczniów
Deklaracje dyrektorów szkół podstawowych wskazują, że analiza zasobów uczniów jest dzia- łaniem realizowanym w części badanych placówek. Ponad połowa respondentów (53,0%)
161
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker