4. Wyniki badania
Elementy wykraczające poza kafeterię
Część odpowiedzi wskazuje na działania o charakterze wspierającym i rozwojowym, które pośrednio pełnią funkcję diagnostyczną. Należą do nich m.in. organizowanie szkoleń prowa- dzonych przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne, dotyczących radzenia sobie ze stre- sem egzaminacyjnym oraz wyboru dalszej ścieżki edukacyjnej, a także działania wzmacniające kompetencje społeczne i zainteresowania uczniów poprzez projekty, akcje charytatywne i wo- lontariat. Wskazania te akcentują szersze, procesowe podejście do rozpoznawania zasobów uczniów, wykraczające poza klasyczne narzędzia diagnostyczne. Analiza wypowiedzi nauczycieli w wywiadzie pokazuje, że proces diagnozowania zasobów ucz- niów ma w praktyce charakter ciągły, relacyjny i silnie osadzony w codziennym procesie dydak- tycznym. Respondenci opisują diagnozę nie jako jednorazowe działanie oparte na narzędziu testowym, lecz jako efekt długotrwałej obserwacji ucznia w różnych sytuacjach edukacyjnych i społecznych oraz rozmów prowadzonych w naturalnym toku pracy szkolnej. W narracjach nauczycieli wyraźnie zaznacza się łączenie treści programowych z doświadczeniami życia codziennego i realiami lokalnego rynku pracy. Szczególnie w młodszych klasach rozpo- znawanie zainteresowań i predyspozycji uczniów odbywa się poprzez bezpośrednie kontakty z przedstawicielami zawodów – wizyty w miejscach pracy rodziców, spotkania z przedstawi- cielami służb publicznych oraz wyjścia do instytucji lokalnych. Działania te pełnią jednocześnie funkcję edukacyjną i diagnostyczną, umożliwiając nauczycielom obserwację reakcji uczniów, ich zaangażowania, ciekawości poznawczej oraz sposobu funkcjonowania w nowych sytuacjach. „Poznajemy pracę strażaka, poznajemy pracę policjanta, czasami uda się wejść w urzędzie gminy do wójta, a przy okazji poznać pracę urzędników go wspoma- gających”. (R1) Na podstawie materiału z wywiadów widać również, że w starszych klasach diagnoza zaso- bów uczniów nabiera bardziej refleksyjnego i analitycznego charakteru. Nauczyciele opisują wykorzystywanie danych dotyczących rynku pracy (np. barometru zawodów), map karier oraz informacji o możliwościach zatrudnienia na poziomie lokalnym, krajowym i zagranicznym jako punktu odniesienia do rozmów z uczniami o ich planach edukacyjnych. Kluczowe znaczenie ma tu konfrontowanie aspiracji uczniów z ich realnymi predyspozycjami, zainteresowaniami i możliwościami rozwojowymi. „Planowanie kariery edukacyjno-zawodowej na miarę możliwości ucznia, poprzez analizę potrzeb rynku. Właśnie barometr na każdy rok, zawody poprzez mapę karier, ale też jakie są możliwości zatrudnienia na naszym lokalnym czy krajowym rynku”. (R3) Z perspektywy zogniskowanego wywiadu grupowego diagnozowanie zasobów uczniów jawi się więc jako proces wielowymiarowy, rozciągnięty w czasie i silnie powiązany z praktyką dy- daktyczną oraz wychowawczą. Obejmuje on zarówno elementy rozpoznawania potencjału, jak i działania wspierające rozwój zainteresowań i kompetencji, które pośrednio pełnią funkcję diag- nostyczną, nawet jeśli nie są przez nauczycieli identyfikowane jako formalne narzędzia diagnozy.
167
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker