4. Wyniki badania
Mniej licznie, choć nadal wyraźnie, reprezentowane były kategorie związane z kreatywnością, emocjami i empatią, myśleniem krytycznym, samopoznaniem oraz komunikacją. Wskazywane w tych obszarach przykłady zajęć często miały charakter aktywny i angażujący uczniów, jednak zazwyczaj brakowało w nich precyzyjnego określenia celu kompetencyjnego lub efektów ucze- nia się. Sugeruje to, że rozwijanie umiejętności przekrojowych w praktyce dydaktycznej bywa realizowane intuicyjnie, bez świadomego odwołania do ram kompetencyjnych. Wyniki analizy jakościowej wskazują, że rozwój umiejętności przekrojowych jest obecny w pro- cesie dydaktycznym szkół podstawowych województwa mazowieckiego, jednak w znacznej mierze realizowany jest w sposób niesystematyczny i słabo konceptualizowany. Dominacja odpowiedzi odmownych i niejednoznacznych ujawnia potrzebę wzmocnienia kompetencji nauczycieli w zakresie rozumienia, nazywania i planowania działań dydaktycznych ukierunko- wanych na rozwój umiejętności przekrojowych, zgodnie z założeniami Zintegrowanej Strategii Umiejętności 2030. Analiza danych wskazuje, że w praktyce dydaktycznej nauczycieli najczęściej wykorzystywane są metody aktywizujące, takie jak dyskusje, debaty czy burze mózgów. Blisko 60% respondentów deklaruje ich stosowanie na wszystkich lub prawie wszystkich zajęciach, a kolejne 40,2% – na niektórych zajęciach. Równie rozpowszechniona jest praca projektowa i realizacja zadań ze- społowych, które w zdecydowanej większości przypadków (83,1%) pojawiają się przynajmniej na części zajęć, choć rzadziej mają charakter stały. Metody problemowe, oparte na rozwiązywaniu realnych problemów i eksperymentowaniu, są stosowane głównie okazjonalnie – niemal trzy czwarte nauczycieli wskazuje ich wykorzystywa- nie na niektórych zajęciach. Podobny rozkład odpowiedzi dotyczy symulacji, gier edukacyjnych i odgrywania ról, które dominują jako metody uzupełniające, a nie podstawowe. Nauczanie z wykorzystaniem technologii cyfrowych i narzędzi online cechuje się bardziej zróżnicowanym charakterem – 46,5% respondentów deklaruje jego regularne stosowanie, natomiast ponad połowa ogranicza je do wybranych zajęć. Indywidualizacja pracy uczniów, tutoring i mentoring są obecne w praktyce dydaktycznej w umiarkowanym zakresie, przy czym przeważnie pojawiają się na części zajęć niż w sposób systematyczny. Metody tradycyjne, takie jak wykład czy praca z podręcznikiem jako dominu- jąca forma, są relatywnie rzadziej wskazywane jako stały element zajęć, jednak nadal ponad połowa nauczycieli deklaruje ich stosowanie na niektórych lekcjach. Uzyskany rozkład odpowie- dzi sugeruje, że proces dydaktyczny opiera się na zróżnicowanym zestawie metod, z wyraźną przewagą rozwiązań aktywizujących nad tradycyjnymi.
176
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker