4. Wyniki badania
Funkcja doradcy zawodowego
Najwięcej istotnych zależności dotyczy funkcji pełnionej w szkole. W przypadku bariery „Nie czuję się wystarczająco przygotowana(y)…” różnice są wyraźne ( χ ² = 24,77; p < 0,001): wska- zuje ją 27,4% innych nauczycieli i jedynie 5,8% nauczycieli doradców zawodowych. Podobnie w przypadku trudności w łączeniu treści doradczych z podstawą programową (20,6% vs 6,7%; χ ² = 12,22; p < 0,001). Nauczyciele doradcy przeważnie natomiast wskazują barierę niewystar- czającej liczby godzin wyodrębnionych zajęć (13,3% vs 3,3%; χ ² = 20,53; p < 0,001), trudności w korzystaniu z doskonalenia zawodowego (25,0% vs 13,5%; χ ² = 9,77; p = 0,002), trudności we współpracy z instytucjami zewnętrznymi (16,7% vs 3,2%; χ ² = 35,71; p < 0,001) oraz niewy- starczającą koordynację doradztwa w szkole (7,5% vs 2,5%; χ ² = 6,74; p = 0,009). Oznacza to, że nauczyciele pełniący funkcję doradcy zawodowego rzadziej odczuwają braki kompetencyjne, lecz częściej dostrzegają bariery o charakterze organizacyjnym i systemowym.
Podsumowanie
Bariery w realizacji doradztwa zawodowego różnicują się przede wszystkim w zależności od pełnionej funkcji w szkole, a w mniejszym stopniu od stażu pracy, regionu i organu prowadzą- cego. Nauczyciele doradcy zawodowi przeważnie identyfikują problemy strukturalne i organi- zacyjne, natomiast pozostali nauczyciele powszechniej wskazują na trudności kompetencyjne. Wyniki pokazują, że percepcja barier jest silnie związana z rolą zawodową i doświadczeniem w obszarze doradztwa. Analiza danych jakościowych wskazuje, że samoocena przygotowania do realizacji zadań z za- kresu preorientacji zawodowej różnicuje się istotnie ze względu na pełnioną funkcję w szkole oraz – w mniejszym stopniu – staż pracy nauczyciela. Doradcy zawodowi znacznie częściej niż pozostali nauczyciele deklarują wysoki poziom przygotowania (82,6% wobec 64,1%), a wraz ze wzrostem stażu pracy rośnie odsetek ocen wysokich. Typ miejscowości oraz region Mazowsza nie stanowią czynników różnicujących i pełnią rolę neutralnego tła strukturalnego. Analiza jakościowa odpowiedzi otwartych udzielonych przez nauczycieli uzupełnia wyniki ana- lizy ilościowej, doprecyzowując charakter i źródła barier w realizacji doradztwa zawodowego w szkołach. Wypowiedzi respondentów zostały poddane analizie treści i uporządkowane w od- niesieniu do kategorii ujętych w kafeterii pytania zamkniętego, a także – w części – pozwoliły na wyodrębnienie dodatkowych, nieuwzględnionych wcześniej aspektów trudności.
Odpowiedzi przyporządkowane do istniejących kategorii z kafeterii
a. Ograniczenia organizacyjne i czasowe – w wielu wypowiedziach nauczyciele rozwijali wska- zywane w pytaniu zamkniętym bariery związane z brakiem czasu oraz organizacją zajęć. Re- spondenci podkreślali m.in. niewystarczającą liczbę godzin przeznaczonych na doradztwo zawodowe, brak czasu na konsultacje indywidualne z uczniem i rodzicem oraz niekorzystne umiejscowienie zajęć w planie lekcji, np. „zajęcia z doradztwa zawodowego przewidziane tylko na godzinach lekcyjnych – brak czasu na konsultacje indywidualne” czy „plan lekcji – doradztwo jest zwykle po 9 godzinie lekcyjnej”.
215
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker