4. Wyniki badania
b. Bariery infrastrukturalne i finansowe – odpowiedzi otwarte często doprecyzowywały trud- ności związane z ograniczonym dostępem do infrastruktury oraz środków finansowych. Na- uczyciele wskazywali na brak pracowni komputerowych, niedostateczne wyposażenie szkoły oraz trudności w organizacji wyjazdów zawodoznawczych wynikające z wysokich kosztów transportu i ograniczonych budżetów, szczególnie w szkołach wiejskich, np. „wszędzie trze- ba dojechać, a to wiąże się z kosztami” czy „brak dostępu do pracowni komputerowej na wybrane zajęcia”. c. Trudności kadrowe i kompetencyjne – część wypowiedzi odnosiła się do niewystarczającego przygotowania nauczycieli do realizacji treści doradztwa zawodowego, co stanowi rozwinięcie odpowiedzi wskazanych w kafeterii. Respondenci podkreślali brak specjalistycznej wiedzy oraz przeciążenie doradców zawodowych obowiązkami, np. „nie jestem specjalistą z za- kresu doradztwa zawodowego” oraz „realizacja WSDZ spada w dużej mierze na doradcę”. d. Trudności we współpracy z innymi nauczycielami i instytucjami – wypowiedzi nauczycieli roz- wijały także bariery związane ze współpracą wewnątrzszkolną i zewnętrzną. Wskazywano na niewystarczające zaangażowanie innych nauczycieli oraz brak regularnych form współpracy, np. „odczuwam brak współpracy z nauczycielami innych przedmiotów” czy „w obecnym roku szkolnym brak spotkań sieci współpracy doradców zawodowych”.
Odpowiedzi wykraczające poza kafeterię
a. Uwarunkowania środowiskowe i lokalne – część odpowiedzi odnosiła się do specyfiki śro- dowiska, w którym funkcjonuje szkoła, w szczególności szkół wiejskich. Respondenci wska- zywali na brak lokalnych instytucji i zakładów pracy, konieczność dalekich dojazdów oraz ograniczone możliwości nawiązywania współpracy z pracodawcami, np. „szkoła na wsi – brak firm, brak instytucji”. b. Czynniki związane z uczniami – pojawiły się również wypowiedzi dotyczące postaw uczniów oraz ich obciążenia edukacyjnego. Nauczyciele zwracali uwagę na zmęczenie uczniów za- jęciami egzaminacyjnymi oraz niską motywację do udziału w działaniach aktywizujących, np. „uczniowie niechętnie podejmują działania podczas lekcji z metodami aktywizującymi”. Podsumowując, odpowiedzi otwarte w większości rozwijają i doprecyzowują bariery ujęte w kafeterii pytania zamkniętego, wskazując na ich praktyczny wymiar oraz silne powiązanie z warunkami organizacyjnymi, finansowymi i środowiskowymi funkcjonowania szkół. Jedno- cześnie wyodrębnione elementy wykraczające poza kafeterię pokazują, że część trudności ma charakter kontekstowy i nie zawsze jest możliwa do uchwycenia w standardowych kategoriach ankietowych. Wypowiedzi nauczycieli zebrane w trakcie wywiadów pozwalają pogłębić obraz barier w realizacji doradztwa zawodowego i w dużej mierze potwierdzają ustalenia wynikające z danych ilościo- wych, jednocześnie ukazując ich konkretny, praktyczny wymiar. Analiza wywiadów wskazuje, że choć istotna część respondentów deklaruje brak trudności w realizacji doradztwa zawodowego, to w narracjach nauczycieli wyraźnie obecne są bariery o charakterze systemowym i organizacyj- nym, które ograniczają możliwość prowadzenia pogłębionych i zindywidualizowanych działań.
216
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker