4. Wyniki badania
stałą koncentrację na tej kompetencji, podczas gdy w innych dominowała odpowiedź „czę- sto”. Staż pracy nie różnicuje istotnie deklarowanej intensywności pracy nad żadnym z anali- zowanych obszarów. Analiza wywiadu potwierdza wyniki analizy ilościowej, ukazując, iż rozwijanie umiejętności prze- krojowych stanowi stały i integralny element codziennej pracy dydaktycznej nauczycieli przed- szkoli. W wypowiedziach respondentów szczególnie silnie akcentowane są działania sprzyjające rozwijaniu kreatywności oraz podejmowania inicjatywy, realizowane przede wszystkim poprzez zabawę swobodną oraz różnorodne formy aktywności plastycznej. Nauczyciele umożliwiają dzieciom samodzielne podejmowanie decyzji dotyczących sposobu realizacji zadań, doboru materiałów oraz form ekspresji. „Jeśli chodzi o kreatywność, to przede wszystkim ważne jest zwracanie uwagi na dawanie swobody w zabawie i swobody na zajęciach na przykład w pracy pla- stycznej. (…) kiedy dzieci mają dostęp do różnorodnych materiałów i mogą same dojść do tego (...), jak i z czego zrobić biedronkę”. (R7) Charakterystycznym rozwiązaniem organizacyjnym sprzyjającym rozwijaniu kreatywności i ini- cjatywy jest tzw. „tydzień bez zabawek”, polegający na czasowym ograniczeniu dostępu do gotowych pomocy i zastąpieniu ich materiałami umożliwiającymi swobodną konstrukcję. Na- uczyciele opisują to rozwiązanie jako sprzyjające intensyfikacji aktywności twórczej dzieci, sa- modzielnemu inicjowaniu zabaw oraz projektowaniu własnych wytworów. „Robimy w naszym przedszkolu takie tygodnie, kiedy dzieci przynoszą do przed- szkola różnego rodzaju pudełka. To jest tak zwany tydzień bez zabawek. Więk- szość zabawek z naszej sali znika i bawimy się tymi pudełkami. Dzieci tworzą różne sprzęty, AGD, zamki, kolorują je, wymieniamy się nimi i to naprawdę pokazuje, jak wiele w dzieciach jest wyobraźni i kreatywności”. (R7) W obszarze rozwiązywania problemów oraz radzenia sobie z emocjami analiza wywiadu potwier- dza częste i systematyczne uwzględnianie tych kompetencji w pracy dydaktycznej. Nauczyciele wskazują na stosowanie metod pozytywnej dyscypliny, bajkoterapii oraz muzykoterapii jako naturalnych narzędzi wykorzystywanych w codziennych sytuacjach wychowawczych, takich jak konflikty w grupie czy trudne emocje dzieci. Działania te nie są traktowane jako odrębne za- jęcia, lecz jako stały element pracy z grupą. Jednocześnie analiza zogniskowanego wywiadu grupowego pogłębia dane ilościowe w obsza- rach rzadziej deklarowanych, takich jak krytyczne myślenie i ocena ryzyka, pokazując, że choć nauczyciele nie posługują się tą terminologią wprost, to opisują działania sprzyjające rozwija- niu tych kompetencji. Krytyczne myślenie oraz podejmowanie decyzji realizowane są poprzez zachęcanie dzieci do wyboru aktywności, zadawania pytań problemowych oraz uczestnictwa w zajęciach projektowych, w których dzieci współdecydują o przebiegu działań. W placówkach inspirowanych pedagogiką Montessori szczególną rolę odgrywa samodzielny wybór materia- łów i zadań w ramach jasno określonej struktury organizacyjnej.
62
Made with FlippingBook - Online Brochure Maker